:: BESPREKINGEN ::
DVDInfo.be >> Bespreking >> STAND AND DELIVER
STAND AND DELIVER
Bespreking door: Werner - Geplaatst op: 2010-07-21
FILM
De sjofele Jaime Escalante (Edward James Olmos), eigenaar van een veelzeggende Volkswagen Kever, ruilt willens en wetens zijn job als computerspecialist voor een lesopdracht op een middelbare school. Zijn buurman meent verkeerdelijk dat Jaime zijn ontslag heeft gekregen, maar nee hoor: het is zijn eigen keus. Garfield High staat niet echt bekend om zijn goede resultaten, integendeel zelfs: tenzij er een wonder gebeurt, dreigt de school haar accreditatie te verliezen. Jaime krijgt de voorlaatstejaars in zijn klas, een ongedisciplineerde bende rotte appels waarmee geen land te bezeilen valt. Rekenen, dat is iets wat ze alleen tegenkomen bij het kopen van een buskaartje: ze hebben altijd gepast geld bij zich, en later stelen ze toch een auto. Met zijn droge, cynische stijl van lesgeven weet hij echter het vertrouwen van de studenten te winnen. Hij demonstreert een paar keer voor de klas dat hij indien nodig even hard kan zijn als de latino's die alleen maar opkijken naar wie er in de pikorde van de bendes boven hen staat. Escalante biedt hen een uitweg voor hun miserabel bestaan: hij mikt erop dat hij ze kan klaarstomen voor het ingangsexamen Calcalus in het laatste jaar, waarvoor jaarlijks ongeveer 2 % van de aspiranten slaagt en dat de poorten van de universiteit opent. De operatie vraagt veel offers van de studenten: tijdens de weekeinds en  tijdens de zomervakantie zitten ze wiskunde te blokken in plaats van te genieten van de zon.



Met zijn persoonlijke betrokkenheid bij het lot van de studenten weet Escalante op de juiste knopjes te drukken. Zo schopt hij onder meer herrie in het huis van de ouders van de vrij goed begaafde Ana Delgado (Vanessa Marquez), die voor hun dochter een baantje als serveerster in het familiebedrijf voor ogen hebben. Escalante ontdekt ook de zachte kant van het coole bendelid Angel Guzman (Lou Diamond Phillips), die als een engel over zijn oude grootmoeder waakt. Achttien studenten gaan in het laatste jaar op het aanbod van Escalante in en offeren twee jaar van hun leven op om het zware examen voor te bereiden. Het vergt veel persoonlijke inzet, ook van Escalante, die getroffen wordt door een milde hartaanval. Uiteindelijk slagen ze alle achttien. Goed nieuws? Nee, er komt een venijnige kat op de koord: de centrale examencommissie acht het onmogelijk dat een crapuulschool als Garfield High achttien mensen kan laten slagen op wat als één van de moeilijkste examens wordt beschouwd. Het verdict is dan ook niet mals: de achttien worden beschuldigd van fraude. Escalante, gekrenkt in zijn eergevoel, overweegt ontslag, ook al omdat zijn collega's hem als een baksteen laten vallen. Maar dat is buiten de studenten gerekend, die met hun streetwise attitude weten wanneer ze een verlies moeten incasseren: ze schrijven zich in voor het herexamen om te bewijzen dat de eerste puntenreeks geen toevalstreffer was.


Sinds Dead Poets SocietyMona Lisa Smile en To Serve Them All My Days weten we dat één geïnspireerde leerkracht die het vuur van het lesgeven in zich heeft, het verschil kan maken tussen slagen en falen in het leven. Om er een hedendaags trekje aan te geven, moet het verhaal zich niet noodzakelijk op een elitaire snobschool afspelen: in Dangerous Minds, Finding Forrester en Freedom Writers worden de flink onderschatte intellectuele capaciteiten van één of meerdere leerlingen op een marginalenschool als hefboom naar een betere toekomst gebruikt. En er is natuurlijk de persoonlijke glorie voor de offers die de leerkracht hiervoor opbrengt, zoals in Mr. Holland's Opus, die dat nog eens haarfijn fileert voor de niet zo snel begrijpende kijker. D'r zijn eigenlijk weinig films waarin het leerproces zo fijn wordt uitgekristalliseerd als in deze Stand And Deliver. De overigens briljante acteur Edward James Olmos zet al van het begin de juiste toon als de uit de industriewereld gearriveerde wereldvreemde die in het lesgeven zijn roeping vindt en toch pas na veel moeite het respect krijgt dat hij verdient. Een soort respect overigens dat niet wordt geteld in jaarlijkse bonussen of promoties; weinig leerkrachten uit Los Angeles kunnen er prat op gaan dat de verschillende gangs de handen ineenslaan om hun auto een wasbeurt te geven.
 


Maar zo ver zijn we nog niet. Eerst moet Escalante bewijzen dat hij zijn mannetje kan staan in een school waarin orde en discipline niet dadelijk in de eindtermen beschreven worden. Hij kan de hardste elementen overtuigen dat hij nóg harder kan zijn als het eropaan komt en hij, lacht ze voortdurent uit wegens hun miserabel leventje, maar hij biedt ze tegelijkertijd de kans om eruit te stappen. En het pad dat naar de verlichting leidt, is bezaaid met... wiskunde. De leerlingen hebben wel een zekere aanleg, zoals iedereen, maar die heeft nergens toe geleid omdat geen enkele leerkrachten het ooit heeft aangedurfd om het ze te leren. Het leerkrachtenkorps ziet het als een geslaagde missie als iemand zonder ongelukken afstudeert én vervolgens leert hoe de frituurketel te gebruiken, zodat hij voor de rest van zijn leven in een fastfoodrestaurant  kan slijten. Escalante is soms bijzonder hard voor zijn leerlingen, en hij gebruikt de saillante details uit hun privéleven voor zijn publieke vernederingen; het is natuurlijk compleet immoreel, maar het is voor de jongeren de enige mogelijke wake up call. De grootste tegenstand krijgt Escalante van zijn medeleraars, die blijkbaar alleen op school zitten om van negen tot vijf hun broek te verslijten, terwijl Escalante er zijn hand niet voor omdraait om zijn studenten úren en úren te laten nablijven, totdat de stof erin is geramd.


Er is veel aandacht besteed aan de detaillering, niet alleen van de in de film gebruikte wiskunde, die écht wel over algebra en groepentheorie over functieleer tot en met de échte moeilijke calculus gaat én die naarmate de film vordert stelselmatig moeilijker wordt (ik kan het beroepsmatig weten), maar ook van de personages die Escalantes klas volgen. Ze hebben allemaal hun tics, hun familiegeschiedenis en hun eigenaardigheden. De ene scoort punten omdat ze een typisch slim bolleboosje is, de andere omdat hij als leider van de gang niet wil onderdoen voor zijn ondergeschikten. Veel heeft echter te maken met het feit dat Escalante hen niét voorbestemd ziet om latino trash te worden zoals hun omgeving dicteert. Of de school, want die ziet lesgeven aan de gevreesde klas als water naar zee dragen, ondanks het feit dat hun accreditatie aan een zijden draadje hangt en de "betere" leraren één voor één als ratten het zinkend schip verlaten, voor een job in de privésector die dubbel zo veel betaalt, en die wél respect krijgen. Maar niet zo voor Escalante die emotioneel betrokken is bij zijn studenten en die er niet voor terugdeinst om de ouders de levieten te lezen als blijkt welke unieke kans ze voor hun zoon of dochter laten schieten. Na Escalantes hartaanval, nota bene 14 dagen voor het examen terwijl de school er maar niet in slaagt om een vervanger voor hem te vinden, ontslaat hij zichzelf uit het ziekenhuis om de laatste etappe met zijn pupillen mee te rijden; vanaf dan is het vertrouwen tussen leerkracht en leerlingen compleet.

De film legt vervolgens héél duidelijk het probleem van preconditionering bloot: wie uit die of die school komt en desondanks goede punten haalt, heeft vast en zeker geknoeid. Wordt die niet gediskwalificeerd, dan toch minstens aan een nader onderzoek onderworpen. Al het crapuul uit Garfield High wordt gediskwalificeerd, zo blijkt, omdat het manifest te hoge punten haalt en er vermoed wordt dat ze de vragen vooraf hebben kunnen inkijken. Escalante slaat dan ook bij de centrale examencommissie met de vuist op tafel en hij verwijt de jury dat, mocht iets soortgelijks zich voordoen in een chique chichi-school in Beverly Hills, er waarschijnlijk geen opvolgingscommissie zou volgen. De grootste verwezenlijking die Escalante echter bewerkstelligt, mede ingegeven door zijn zwakke gezondheid en door het feit dat de kinderen van hem zijn gaan houden, is dat de heetgebakerde latino's één voor één hun trots inslikken en zonder morren het herexamen overdoen.
 


En voor wie wil weten hoe de film afloopt: alle 18 de studenten slagen. Waarna de film eindigt met het palmares van de jaren ná 1982, waarin er elk jaar meer en meer slagen. Escalante wandelt goedgemutst buiten, zijn taak zit erop, hij kan beginnen met de voorbereiding van de volgende lichting.

BEELD EN GELUID
Voor deze release zijn we uitgeweken naar Australië (regio 4), omdat daar voor zover ik kan zien de enige release is verschenen die Engelse ondertiteling én widescreenpresentatie met elkaar verenigt. De film ziet eruit als een typisch product uit de jaren 80, wat betekent dat de kleuren er wat afgewassen uitzien, dat de lichtomgeving eerder diffuus is en dat softness het paradepaardje van de transfer is. De dialogen zijn goed verstaanbaar, op een paar dozijn Spaanse scheldwoorden na, die in de Engelse vertaling niet zijn opgenomen, maar die gezien de mimiek die ermee gepaard gaat, niet echt veel aan de verbeelding overlaten.
 
EXTRA'S
Deze disk bevat geen extra's.
 
CONCLUSIE
Nederlandse ondertiteling, dat is wat er ontbreekt op deze disk, maar u zal zich met de Engelse, die er zowel in een CC-variant als in een gewone variant op staat, prima uit de slag weten te trekken. Deze film is bij onze tegenvoeters voor een zeer schappelijk prijsje op de kop te tikken; vermijd echter de Amerikaanse Pan&Scan-versie.



cover




Studio: Warner

Regie: Ramon Menendez
Met: Edward James Olmos, Lou Diamond Phillips, Rosana De Soto, Andy Garcia

Film:
9,5/10

Extra's:
0/10

Geluid:
7/10

Beeld:
7,5/10


Regio:
4

Genre:
Drama

Versie:
AustraliŽ

Jaar:
1988

Leeftijd:
PG

Speelduur:
99 min.

Type DVD:
SS-SL


Beeldformaat:
1.85:1 anamorfisch PAL

Geluid:
Engels Dolby Surround 2.0

Ondertitels:
Engels, Engels CC
Extra's:
• Geen

Andere recente releases van deze maatschappij