:: BESPREKINGEN ::
DVDInfo.be >> Bespreking >> ALEXANDER S.E.
ALEXANDER S.E.
Bespreking door: Werner - Geplaatst op: 2005-08-04
FILM
Oliver Stone vertelt bij monde van de oude strijdmakker Ptolemaeus (Anthony Hopkins) de levensgeschiedenis van de Macedonische veldheer Alexander de Grote (Colin Farrell). Alexander is de erfgenaam van de Macedonische koning-veldheer Filippos (Val Kilmer) en zijn barbaarse koningin-echtgenote Olympias (Angelina Jolie). Olympias vreest dat, omdat haar man de Macedonische Eurydice (Marie Meyer) tot tweede vrouw neemt, haar eigen zoon zal worden uitgesloten van de erfopvolging en ze manoevreert hem op de troon. Eens daar terechtgekomen, start Alexander een veldtocht om de vermeende opdrachtgever achter de moord op zijn vader, de Perzische koning Darius (Raz Degan), te straffen. Door zijn tactisch inzicht kan hij het zwaar in de meerderheid zijnde leger van Perzen onder de voet lopen en hij wordt als een bevrijder ontvangen in Babylon. Geïnspireerd door de legendarische verhalen over Achilles en Herakles en het door zijn moeder in zijn oor geblazen idee dat hij van goddelijke afstamming is, reikt zijn blik verder oostwaarts en hij begint aan een jarenlange veldtocht waarin hij land na land verovert. Hij toont een groot mededogen voor zijn verslagen tegenstanders en geeft hen zelfs het recht om hun land verder te blijven besturen, zo lang ze hem maar absolute gehoorzaamheid zweren en hun leven heroriënteren volgens de Macedonische (zeg maar Griekse) beginselen. Maar dan begint het gezag van de machtige heerser af te brokkelen: zijn homoseksuele geaardheid, die hij praktiseert met zijn strijdmakker Hephaistion (Jared Leto) valt niet in goede aarde bij zijn oosterse onderdanen en zijn eigen volk jaagt hij tegen zich in het harnas door te trouwen met een barbaarse roversdochter Roxanne (Rosario Dawson). Tot overmaat van ramp kan die hem niet de opvolger schenken waar hij zo vurig naar verlangt. Hij overleeft ternauwernood een paar moordaanslagen en moet afrekenen met insubordinatie in zijn eigen rangen. De mokerslag voor zijn oorlogsmachine moet echter nog komen wanneer de Indische legers een maatje te sterk voor hem blijken en de manschappen, die zijn visie om zo lang mogelijk verder te blijven trekken bekritiseren, beginnen te morren dat ze naar huis willen.



Ik voel me hier geroepen om de verdediging van Alexander te bepleiten. Net zoals India voor Alexander een brug te ver was, hebben verschillende filmcommentators deze film aangekondigd als zijnde een brug te ver voor Oliver Stone. Toch heeft Alexander minstens de verdienste om niet de platgetreden paden van Hollywood te bewandelen: we zien Alexander de Grote niet als een glorieuze held die met de glimlach zijn tegenstanders neermaait om de overlevenden vervolgens grootmoedig genade te schenken, maar vooral - op het einde van de film - als een paranoïde nutball. De waarheid zal wel ergens in het midden liggen, want de meeste geschiedschrijving uit die tijd dateert van enkele honderden jaren later van de hand van Romeinse geschiedschrijvers als Vergilius. Waarmee we ineens bij het voornaamste pijnpunt van de film zijn: Stone verwacht van de kijker redelijk wat voorkennis over de klassieke oudheid en hij doet niet al te veel moeite om veel historische duiding te geven - anders was de film waarschijnlijk met gemak over de drie uurgrens gewipt - maar dit wordt gedeeltelijk gecompenseerd door de commentaartrack (zie verder). Misschien was het hele project wat te hoog gegrepen voor de gemiddelde cinemabezoeker, alhoewel die toch meer dan voldoende op bloed en spelen wordt getrakteerd. Stone maakt het de kijker verder niet makkelijk door binnen het kader van zijn omvattende flashbackstructuur ook nog eens voor- en achteruit te spoelen op de tijdlijn. Een ander punt van kritiek is mogelijk de overdreven mise-en-scène telkens wanneer Alexander zijn manschappen moed tracht in te spreken. In een echte veldslag zou de vijand zich waarschijnlijk morsdood hebben verveeld.



Maar tot spijt van wie't benijdt zijn er ook nog heel wat goeie punten te vermelden. De visualisaties van Stone zijn het predicaat "massaspektakel" waardig; de veldslagen zijn mooie choreografiën die nooit té goor te worden en vooral de levendige kleurpaletten - een overtoon van geel en op het einde een fel overdreven roodfilter - getuigen van goeie smaak. De acteerprestaties zijn meer dan redelijk; vooral Angelina Jolie heeft, ondanks haar rare accentje een heerlijke rol als heksachtige koningmaakster. Bovendien is dit de eerste film van betekenis sinds 1492: Conquest of Paradise uit 1992 waarvoor componist Vangelis nog eens een volwaardige soundtrack heeft geschreven en die de film naar een iets hoger niveau tilt. Een interessant fait divers terzijde is dat Vangelis letterlijk geen noot muziek kan lezen en op het gebied van synthesizers voor de volle honderd procent autodidact is. Stone kreeg ook de wind van voren voor zijn poging om een min of meer accurate beschrijving van Alexanders homoseksuele - of tenminste toch biseksuele - voorkeur te beschrijven. Dat een bende Amerikaanse moraalridders weer in het verweer moest gaan, zegt meer over hen dan over de film, want de seksuele moraal in het oude Griekenland was wat dat betreft toleranter dan in de meeste moderne beschavingen; polygamie was overigens ook een wijd verspreide gewoonte, vooral bij degenen die het breed konden laten hangen (grapje). Voor de puriteinen: het "onzedigste" wat op gebied van herenliefde te zien is, is dat Colin Farrell een man een mondkus geeft, wat niet erger is dan pakweg de paus en Fidel Castro. De enige echte seksscène is overigens ééntje tussen Colin Farrell en Rosario Dawson. Veel onzediger is bijvoorbeeld de manier waarop in een film als Troy de homoseksuele geaardheid van Achilles (Brad Pitt) niet alleen wordt verzwegen, maar ook nog eens manifest wordt vervalst door aan elke vinger van Pitt een vrouw te hangen.

Alhoewel de film zeker niet slecht is, heeft Oliver Stone toch ook nog een 20 minuten kortere director's cut gemaakt - die overigens niet aan deze set is toegevoegd - waarin de homoseksuele referenties worden weggeknipt, samen met onder meer het grootste deel van de screen time van Anthony Hopkins. Hij zou naar verluidt de gebeurtenissen ook wat vloeiender hebben gerangschikt. De - althans voor het popcornvretende publiek - "minder aanstootgevende" scènes waarin explicieter wordt getoond hoe je je medemens de kop kan inslaan, zijn daarentegen nog wat uitgebreid. Waarom een regisseur als Stone, die doorgaans geen blad voor de mond neemt, voor een dergelijk publiek zo'n artistieke knieval doet, is ons een compleet raadsel. Want op het gevaar af pretentieus te klinken: in dit geval is het het verwende publiek dat maar eens moet leren om niet altijd voorgekauwde kost te slikken.

I rest my case.



BEELD EN GELUID
Zijn de meningen over de film zelf verdeeld, dan zal iedereen het hopelijk wel met me eens zijn dat de presentatie van de film ronduit schitterend is. Qua geluid kunnen we kiezen uit een Engelse Dolby Digital 5.1-track en een zeer goeie DTS-track die bonkt van de dynamiek. Het zijn uiteraard de diverse meléescènes die het meeste indruk maken - de olifanten tijdens de strijd in India op kop - maar op gebied van subtiliteit is deze disk zeker zo interessant. Er zit bijvoorbeeld een heel mooi klankbeeld in de scène waarin Alexander zijn vader wil vergezellen naar een arena waar circusspelen gehouden worden ter ere van zijn tweede huwelijk. Ook de speeches die Alexander afsteekt resoneren mooi in de achterkanalen. Vangelis' soundtrack klinkt bovendien mooi onvervormd, ondanks het feit dat PAL-speedup en synthesizerklanken meestal niet garant staan voor een winnende combinatie. Wat het beeld betreft kunnen we nog eens de maximumscore uitdelen, want we hebben er met het meest kritische oog niets op aan te merken. De layer change zit bovendien op een acceptabele plaats, in tegenstelling tot de giftset, waarin één van de speeches op het einde van disk 1 gewoon afgekapt wordt.



EXTRA'S
Waarom iemand mordicus een hoop cash wil ophoesten voor een dure en zogenaamd gelimiteerde Koreaanse giftset, waar naast een film met een stapel onbruikbare ondertitels ook nog wat plastieken prul zit, zal ons een raadsel wezen. Het vele goedkopere alternatief is het deze mooie digipack in slipcase voor onder de twintig euro aan te schaffen. Wil u er per sé een giftset van maken, haal dan bij uw grootvader een leeg sigarenkistje (gratis), kalk er met een alcoholstift (2 euro) in vette letters "ALEXANDER" op, print een paar screenshots uit op fotopapier (1 euro), fotokopieer een kaart van het oude Griekenland uit de dichtstbijzijnde bibliotheek (10 eurocent) en stop dit alles in het doosje. Laat u ook niet afleiden door het feit dat de giftset drie disks bevat; de film is gewoon over twee disks verdeeld. Bedenk vervolgens hoeveel geld u heeft uitgespaard dat niet in de zakken van beroepswoekeraars is verdwenen en koop van de overschot een lekkere fles porto.



Disk 1 bevat naast de trailer ook nog cross-promotionele trailers voor Million Dollar Baby, Der Untergang en de Quality Film collection. Daarnaast worden we getrakteerd op een zeer inhoudelijk uitgebreid filmcommentaar van Oliver Stone, die een schat aan historische duiding aan de film toevoegt. Minpuntje is dat het commentaar niet Nederlands ondertiteld is.

In plaats van een nest kleinere documentaires vinden we op disk 2 twee grotere gehelen terug. De documentaire Fight Against Time: Oliver Stone's Alexander" (76 min.) is een werkstukje van Sean Stone, zoon van, die feitelijk gewoon in het kielzog van zijn vader de productie op de voet volgt. Het ontbreekt de documentaire aan structuur, maar het is tenminste eens wat anders dan de promotionele prut die ons gewoonlijk door de strot wordt geramd. Vijf kwartier is echter wel wat aan de lange kant en we vragen ons af of het werkstukje niet eerder opgezet was als Stone jr's ingangsexamenprojectje voor de filmschool. De tweede documentaire Alexander The Great is een degelijk onderbouwde historische documentaire uit de schier onuitputtelijke kluizen van National Geographic, die goed onderbouwde historische duiding bieden. In de laatste sectie vinden we 11 stukjes interview terug, samen 19 minuten, waarin achtereenvolgens Colin Farrel, Angelina Jolie, Val Kilmer, Anthony Hopkins, Rosario Dawson, Jared Leto, Christopher Plummer, Oliver Stone, producenten Moritz Borman en Jon Kilik en componist Vangelis aan het woord komen.

Op de giftset staan nog een 12 minuten durende promo-documentaire en 13 minuten volslagen overbodige B-rol(l). Wat de regio 1-versie betreft is het nog altijd wachten op de director's cut waarmee Stone zich door de homofobe moral right-conservatieven een schandalig paar ezelsoren laat aannaaien.



CONCLUSIE
Alexander heeft het publiek meer dan andere films in een voor- en een tegenkamp verdeeld. We zouden u misschien nog het best aanraden om voor uzelf te oordelen. Aan de kwaliteit van de release valt niet veel af te dingen en met de toevoeging van de National Geographic-documentaire is dit met overschot de beste versie die u van Alexander kan kopen. Kom ons niet vertellen dat we u niet gewaarschuwd hadden.


cover




Studio: A-Film

Regie: Oliver Stone
Met: Colin Farrell, Angelina Jolie, Anthony Hopkins, Val Kilmer, Brian Blessed, Christopher Plummer, Jared Leto, Rosario Dawson

Film:
7,5/10

Extra's:
5/10

Geluid:
9,5/10

Beeld:
10/10


Regio:
2

Genre:
Spektakel

Versie:
Benelux (NL)

Jaar:
2004

Leeftijd:
16

Speelduur:
168 min.

Type DVD:
SS-DL


Beeldformaat:
2.35:1 anamorfisch PAL

Geluid:
Engels DTS 5.1
Engels Dolby Digital 5.1

Ondertitels:
Nederlands
Extra's:
• Trailers
• Audiocommentaar door Oliver Stone
• Making of-documentaire "Fight Against Time"
• Historische documentaire "Alexander The Great"
• Interviews

Andere recente releases van deze maatschappij