:: BESPREKINGEN ::
DVDInfo.be >> Bespreking >> NOVECENTO
NOVECENTO
Bespreking door: William - Geplaatst op: 2014-01-14
TV-SERIE
Voor de première van Bernardo Bertolucci’s Novecento op het Film Festival van Cannes in 1976 werden de toegangskaartjes tegen astronomische prijzen op de zwarte markt aangeboden. De verwachtingen waren hoog gespannen, want het historische tableau over de politieke en sociale constellatie in Italië in de eerste helft van de 20e eeuw beloofde een hoogtepunt te worden waarvoor de Italiaanse grootmeester moeiteloos grote namen als Robert De Niro, Gérard Depardieu, Donald Sutherland en Burt Lancaster had weten te strikken. Na afloop was de stemming evenwel bedrukt en schudde men hier en daar meewarig het hoofd: prachtige decors, uitstekend gefilmd, acceptabele acteerprestaties, rommelig scenario. Producent Alberto Grimaldi zag de bui hangen en verplichtte een protesterende Bertolucci om een stevig ingekorte versie te maken in de hoop de internationale filmverdelers toch nog over de streep te trekken. De gezaghebbende filmcriticus Roger Ebert van de Chicago Sun-Times betreurde achteraf het feit dat de Italiaan op de eis van Grimaldi was ingegaan, want mocht Novecento nooit zijn vertoond, dan beschouwde men het epos ondertussen beslist als ‘one of the great lost classics’ uit de filmgeschiedenis, aldus Ebert, want ook hij was niet opgetogen over het resultaat: 1900 is a film out of control. Meer dan dertig jaar lang werd alleen de ingekorte versie van Novecento vertoond, nu is de integrale en gerestaureerde versie van de film op dvd beschikbaar.

 

Novecento loopt van stapel op de sterfdag van operacomponist Guiseppe Verdi. De 20e eeuw is net begonnen en op het landgoed van de familie Berlinghieri vieren ze de geboorte van een zoon: Alberto. Een paar minuten eerder is in een vervallen schuur aan de andere kant van de ruime binnenplaats ook een zoon geboren, een mollige bastaard die door z’n grootvader Olmo wordt genoemd. De beide jongetjes zullen op dezelfde grond opgroeien, ze zullen vriendschap sluiten en samen opgroeien, maar de afstand tussen hun ouders zal ook de hunne zijn, want de rijke en machtige burgerzoon en de nauwelijks geletterde en arme boerenzoon zijn gedoemd om zich levenslang als meester en slaaf te gedragen, als heerser en onderhorige, als kapitalist en communist, en vijf decennia Italiaanse geschiedenis zal nauwelijks invloed hebben op die verhouding.

 

In deel 1 van Novecento vertelt Bernardo Bertolucci over de levenswandel van Alberto en Olmo tegen de achtergrond van de politieke en sociale situatie in Italië in het begin van de 20e eeuw. Als kinderen zijn ze speelkameraadjes, vangen ze samen kikkers, tonen ze elkaar hun piemel en zijn ze onafscheidelijk, ook al beseffen ze dat hun werelden nooit samen zullen vallen. Als Olmo in dienst gaat (Alberto’s legerdienst wordt uiteraard afgekocht) groeien ze uit elkaar en als ze elkaar jaren later weer tegen het lijf lopen, is Olmo lid geworden van de communistische partij en heeft Alberto na de dood van zijn vader het beheer van het landgoed voor z’n rekening genomen.

 

In deel van van Novecento komen de beide mannen met elkaar in conflict als Alberto weigert om Attila, de rentmeester van zijn overleden vader, de laan uit te sturen, want de man heeft niet alleen de boeren en hun gezinnen tegen zich in het harnas gejaagd door z’n hardvochtig optreden, hij sympathiseert ook met het opkomend fascisme en hij wordt de leider van een groepje gelijkgestemden dat regelmatig op de vuist gaan met vermeende communisten en socialisten in het dorp. Alberto is ondertussen getrouwd, maar z’n vrouw Ada verwijt hem lafheid en eist op haar beurt tevergeefs het vertrek van Attila. Op een keer maakt ze haar koffers en vertrekt. Definitief. Na een conflict met Attila ziet Olmo zich verplicht om de streek te verlaten. Hij zal pas terugkeren na de Italiaanse overgave op het einde van de Tweede Wereldoorlog. Van de oude vriendschap blijft niets over, maar van de toekomstdromen van Olmo evenmin.

 

Tot de sterke troeven uit Bertolucci’s Novecento behoren zonder twijfel de fragmenten die betrekking hebben op de historische gebeurtenissen in Italië tussen 1900 en het einde van WOII, met als centrale thema’s de opkomst van het socialisme als reactie op de slechte sociale levensvoorwaarden van de volksmassa’s en de latere doorbraak van het fascisme als reactie op de dreiging van het communisme na de Eerste Wereldoorlog. Tegen die achtergrond situeert de regisseur de relatie tussen Alberto en Olmo, die wegens hun verschillende achtergrond automatisch tot verschillende kampen behoren, maar die pas na WOI definitief uit elkaar worden gedreven als Olmo openlijk voor het communisme kiest, terwijl Alberto vooral bezig is met het voortbestaan van het familielandgoed. Dat hij niet optreedt tegen de fascisten wordt hem zwaar aangerekend door z’n oude vriend én z’n jonge echtgenote, maar niemand schijnt te beseffen dat Alberto eigenlijk geen keuze heeft en dat hij het slachtoffer is van een dilemma dat hij niet zelf heeft gezocht. Mocht Bernardo Bertolucci zich tot die beide thema’s hebben beperkt, dan was Novecento wellicht korter uitgevallen qua tijdsduur, maar dan was het resultaat beslist overzichtelijker en minder langdradig geworden. De veelheid van personages en nevenverhaaltjes die de regisseur te pas en te onpas inlast, waarvan een aantal totaal naast de kwestie, flauw of nauwelijks interessant, het leidt tot een verslapping van de aandacht en een verwatering van de voorzichtig opgebouwde spanning tussen de personages.

 

Robert De Niro neemt de rol van Alberto Berlinghieri voor z’n rekening, een glad en nauwelijks interessant personage dat in beperkte mate door de regisseur wordt gekarakteriseerd, waardoor De Niro weinig goed materiaal in handen heeft om te schitteren. Fans van de Amerikaanse steracteur zullen het tegendeel beweren, maar het is gauw duidelijk dat Gérard Depardieu, jonger en aantrekkelijker dan tegenwoordig, vanuit een sterkere positie vertrekt, want Olmo is een stuk extroverter dan z’n adellijke vriend, gewelddadiger indien nodig, in elk geval opstandiger qua karakter en zich tegelijk bewust van z’n onmacht en het feit dat hij als man van middelbare leeftijd nauwelijks wat heeft bereikt: anno 1945 is hij nog altijd de arme boerenzoon en Alberto – tegen alle revolutionaire slogans in – de baas. Burt Lancaster is een uitstekende Alfredo Berlinghieri sr., maar zijn optreden is te kort om een blijvende indruk te maken. Dié komt uiteindelijk voor rekening van Donald Sutherland als het fascistisch monster Attila, de kindermisbruiker en vrouwenverkrachter, de mateloze geweldenaar die meent iedereen de baas te kunnen en daardoor de historische context uit het oog verliest. Het personage is niet meer dan een travestie waarin alle clichés over fascisten zijn opgestapeld, maar Sutherland speelt het spelletje mee en zet een unieke dramatische figuur neer.

 
BEELD EN GELUID
Op deze dvd ziet u de gerestaureerde versie van de film. Het resultaat is acceptabel, maar niet perfect, getuige de iets te grove korrel en de sporadische beschadigingen van het beeldmateriaal. De kleurenbalans is bijgesteld en dat was nodig, want in de niet-gerestaureerde trailer van de film hangt een groene mist. Terwijl de Amerikaanse release van Novecento voorzien is van een stereogeluidsspoor, moeten wij het stellen met een monoversie die niet altijd synchroon is.
 
EXTRA’S
De Originele Trailer en een aantal Andere Trailers.

 
CONCLUSIE
Novecento van Bernardo Bertolucci wordt een klassiek meesterwerk genoemd, maar de eerlijkheid gebiedt ons om u te vertellen dat het scenario zwakke momenten bevat die de voortgang ophouden waardoor af en toe de neiging opkomt om de zapper te hanteren. Waarmee bewezen is dat prachtige opnamen en een unieke sterrencast niet noodzakelijk resulteren in een tijdloos kunstwerk.



cover




Studio: Lumière

Regie: Bernardo Betrolucci
Met: Robert De Niro, Gérard Depardieu, Donald Sutherland, Burt Lancaster, Dominique Sanda, Francesca Bertini, Laura Betti, Werner Bruhns, Stefania Casini, Sterling Hayden, Anna Henkel-Grönemeyer, Ellen Schwiers, Alida Valli, Romolo Valli

Film:
7,5/10

Extra's:
0/10

Geluid:
7/10

Beeld:
7/10


Regio:
2

Genre:
Drama

Versie:
Benelux (NL)

Jaar:
1976

Leeftijd:
16

Speelduur:
302 min.

Type DVD:
SS-DL

Barcode:
5425019006495


Beeldformaat:
1.85:1 PAL

Geluid:
Italiaans Dolby Digital Mono 1.0


Ondertitels:
Nederlands
Extra's:
• Originele Trailer
• Andere Trailers


Andere recente releases van deze maatschappij